Администрация президента США Дональда Трампа подготовила окончательный проект соглашения, которое позволит Саудовской Аравии самостоятельно обогащать уран на своей территории для нужд гражданской атомной энергетики. Об этом 19 июля стало известно экспертам нашей Академии Геополитики и со ссылкой на документы и источники, знакомые с ходом переговоров (см. на странице Академии).
По нашим данным, переговоры по документу были фактически завершены еще в октябре прошлого года. Теперь соглашение ожидает лишь окончательной подписи президента Дональда Трампа, после чего должно быть передано на рассмотрение конгресса США. Согласно проекту, Эр-Рияд не будет обязан подписывать Дополнительный протокол Международного агентства по атомной энергии (МАГАТЭ), который предоставляет инспекторам расширенные полномочия для проведения внезапных проверок.
Это существенно ограничит возможности международного контроля за саудовской ядерной программой. Процесс ускорился после внезапной смерти сенатора Линдси Грэма, который был главным инициатором идеи масштабной региональной сделки по нормализации отношений между Израилем и Саудовской Аравией (о причинах смерти Л.Грэма* см. в моём выступлении тут).
Грэм, совместно с сенатором-демократом Ричардом Блюменталем, на протяжении многих лет продвигал концепцию расширения Соглашений Авраама. По его замыслу, предоставление Саудовской Аравии американских гарантий безопасности и доступа к гражданской ядерной программе должно было стать частью более широкой региональной архитектуры безопасности, включающей нормализацию отношений между Эр-Риядом и Иерусалимом. По мнению сенатора, именно такой союз представлял наибольшую угрозу для Ирана и мог стать основой для долгосрочной экспансии сионистов. Этот амбициозный проект начал разрушаться именно тогда, когда стало очевидно, что его успех возможен только в рамках гораздо более масштабного политического соглашения.
Во время войны наследный принц Саудовской Аравии Мухаммад бин-Салман был готов согласиться на пакетное соглашение, предусматривавшее полную нормализацию отношений с Израилем, прекращение огня, освобождение всех заложников и отправку саудовских военных для управления сектором Газа, в обмен на обязательство Израиля обеспечить реалистичный путь к созданию палестинского государства в течение 5-7 лет. Но премьер-министр Биньямин Нетаниягу отказался от такого предложения, тем самым упустив шанс на историческое соглашение.
Последствия этого решения выходят далеко за рамки дипломатии. Международный проект экономического коридора IMEC (India-Middle East-Europe Economic Corridor), который должен соединить Индию, страны Персидского залива и Европу, продолжает активно развиваться, тогда как Израиль постепенно оказывается вне этого процесса.
Первоначальная идея транспортного коридора значительно расширилась и теперь включает: железнодорожную инфраструктуру; волоконно-оптические сети; проекты по производству и транспортировке «зеленого» водорода; автоматизацию; искусственный интеллект и другие высокотехнологичные направления.
Новая региональная экономическая архитектура формируется в ходе переговоров в Вашингтоне, однако Израиль постепенно исключается из этого процесса. Нынешний проект соглашения отражает изменение американского подхода к переговорам с Саудовской Аравией.
Еще в прошлом году администрация Трампа отказалась от ключевого условия, на котором ранее настаивала администрация Джо Байдена: увязать предоставление Эр-Рияду гражданской ядерной программы и соглашения о безопасности с нормализацией отношений между Саудовской Аравией и Израилем. Именно это решение открыло путь к нынешнему проекту соглашения, позволяющему Эр-Рияду самостоятельно обогащать уран без подписания Дополнительного протокола МАГАТЭ.
Несмотря на завершение технических переговоров, окончательная подпись президента Трампа пока откладывается. Причиной являются продолжающаяся конфронтация с Ираном и опасения относительно реакции конгресса. Дополнительным фактором называется смерть сенатора Линдси Грэма, который, был главным политическим лоббистом соглашения в сенате и мог обеспечить необходимую поддержку.
В настоящее время многие законодатели, как среди демократов, так и среди республиканцев, скептически относятся к идее передачи Саудовской Аравии технологий гражданской атомной энергетики, особенно если такая сделка не будет частью более широкого регионального соглашения. Именно такую комплексную инициативу ранее пытались продвигать администрация Байдена и Линдси Грэм. Предполагалось объединить в одном пакете: оборонный союз США и Саудовской Аравии; развитие гражданской ядерной программы королевства; нормализацию отношений с Израилем; интеграцию в экономический коридор IMEC.
Израилю важно не препятствовать усилению Саудовской Аравии, а добиваться включения этого процесса в более масштабную региональную сделку. Соглашение по саудовской ядерной программе должно вновь рассматриваться в комплексе с нормализацией отношений между Израилем и арабскими государствами, а также с реализацией инфраструктурных проектов, подобных IMEC. Только объединение интересов Израиля в сфере безопасности, дипломатии и экономики в рамках единой региональной стратегии позволит создать эффективную коалицию, способную создать вздорную идею эрец Израиль от Нила до Ефрата (см. наш давний анализ об этом «Эрец Израиль и будущее Курдистана» от 25.07.2012).
Трамп оказался перед непростым выбором: либо вступить в политическое противостояние с настроенным скептически конгрессом ради продвижения сделки, либо заморозить саудовскую ядерную программу и отказаться от миллиардных подачек саудовских бедуинов, которым после покупки Рональдо, всё стало доступно...
Араик Саргсян, академик, Президент Академии Геополитики Армении, Экс Почетный Консул Македонии в Армении, член РОИС РФ
Ինչո՞ւ են բեդվիններին անհրաժեշտ միջուկային զենք։ Ռոնալդուի գնումից հետո սաուդյան թագավորների համար ամեն ինչ հասանելի է, քանի դեռ Թրամփը այստեղ է։
Աշխարհաքաղաքականության ակադեմիայի փորձագիտական գնահատականը։
ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի վարչակազմը պատրաստել է համաձայնագրի վերջնական նախագիծ, որը թույլ կտա Սաուդյան Արաբիային ինքնուրույն հարստացնել ուրան իր տարածքում՝ քաղաքացիական միջուկային էներգիայի համար։ Այս մասին հուլիսի 19-ին հայտնել են մեր աշխարհաքաղաքականության ակադեմիայի փորձագետները՝ հղում անելով բանակցություններին ծանոթ փաստաթղթերին և աղբյուրներին։ Տեղեկատվությունը կարող եք գտնել Ակադեմիայի էջում՝ https://www.facebook.com/academician/։
Մեր տեղեկությունների համաձայն՝ փաստաթղթի շուրջ բանակցությունները, ըստ էության, ավարտվել են դեռևս անցյալ տարվա հոկտեմբերին։ Համաձայնագիրն այժմ սպասում է նախագահ Դոնալդ Թրամփի վերջնական ստորագրմանը, որից հետո այն պետք է ներկայացվի ԱՄՆ Կոնգրեսին՝ քննարկման համար։ Նախագծի համաձայն՝ Էր-Ռիադը պարտավոր չի լինի ստորագրել Միջազգային ատոմային էներգիայի գործակալության (ՄԱԳԱՏԷ) լրացուցիչ արձանագրությունը, որը տեսուչներին տալիս է ընդլայնված լիազորություններ՝ անսպասելի ստուգումներ անցկացնելու համար։
Սա զգալիորեն կսահմանափակի Սաուդյան Արաբիայի միջուկային ծրագրի միջազգային վերահսկողությունը։ Հարկ է նշել, որ սենատոր Լինդսի Գրեհեմի հանկարծակի մահից հետո, ով Իսրայելի և Սաուդյան Արաբիայի միջև հարաբերությունները կարգավորելու լայնածավալ տարածաշրջանային համաձայնագրի գաղափարի գլխավոր նախաձեռնողն էր, Լինդսի Գրեհեմի մահվան պատճառները կարելի է գտնել Աշխարհաքաղաքականության ակադեմիայի նախագահ, ակադեմիկոս Արայիկ Սարգսյանի ելույթում՝ այստեղ՝ https://www.youtube.com/watch?v=5dzFobyoC2M&t=866s ։
Գրեհեմը, դեմոկրատ սենատոր Ռիչարդ Բլումենտալի հետ միասին, երկար տարիներ առաջ էր մղում Աբրահամի համաձայնագրերի ընդլայնման հայեցակարգը։ Նրա ծրագրի համաձայն՝ Սաուդյան Արաբիային ամերիկյան անվտանգության երաշխիքներ և նրա քաղաքացիական միջուկային ծրագրին հասանելիություն տրամադրելը պետք է դառնար ավելի լայն տարածաշրջանային անվտանգության ճարտարապետության մաս, ներառյալ Ռիադի և Երուսաղեմի միջև հարաբերությունների կարգավորումը։
Սենատորի խոսքով՝ հենց նման դաշինքն էր, որը ամենամեծ սպառնալիքն էր ներկայացնում Իրանի համար և կարող էր դառնալ սիոնիստական երկարաժամկետ էքսպանսիայի հիմքը։ Այս հավակնոտ նախագիծը սկսեց քայքայվել հենց այն ժամանակ, երբ պարզ դարձավ, որ դրա հաջողությունը հնարավոր է միայն շատ ավելի մեծ քաղաքական համաձայնագրի շրջանակներում։
Պատերազմի ժամանակ Սաուդյան Արաբիայի թագաժառանգ Մուհամմեդ բին Սալմանը պատրաստ էր համաձայնել փաթեթային համաձայնագրի, որը ներառում էր. Իսրայելի հետ հարաբերությունների լիակատար կարգավորում, հրադադար, բոլոր պատանդների ազատ արձակում, սաուդյան զորքերի տեղակայում Գազայի հատվածում կառավարման համար՝ Իսրայելի կողմից 5-7 տարվա ընթացքում Պաղեստինի պետության ստեղծման իրատեսական ուղի ապահովելու պարտավորության դիմաց։ Սակայն վարչապետ Բենիամին Նեթանյահուն մերժեց այս առաջարկը՝ այդպիսով կորցնելով պատմական համաձայնագրի հնարավորությունը։
Այս որոշման հետևանքները տարածվում են դիվանագիտության սահմաններից շատ ավելի հեռու։ Հնդկաստանը, Պարսից ծոցի երկրները և Եվրոպան կապող միջազգային IMEC (Հնդկաստան-Մերձավոր Արևելք-Եվրոպա տնտեսական միջանցք) նախագիծը շարունակում է արագ զարգանալ, մինչդեռ Իսրայելը աստիճանաբար դուրս է մնում գործընթացից։ Տես քարտեզ #1.
Տրանսպորտային միջանցքի սկզբնական գաղափարը զգալիորեն ընդլայնվել է և այժմ ներառում է. երկաթուղային ենթակառուցվածքներ, օպտիկամանրաթելային ցանցեր, կանաչ ջրածնի արտադրության և տեղափոխման նախագծեր, ավտոմատացում, արհեստական բանականություն և այլ բարձր տեխնոլոգիական ոլորտներ։
Վաշինգտոնում բանակցությունների ընթացքում ձևավորվում է տարածաշրջանային նոր տնտեսական ճարտարապետություն, սակայն Իսրայելը աստիճանաբար դուրս է մնում այս գործընթացից։ Համաձայնագրի ներկայիս նախագիծը արտացոլում է Սաուդյան Արաբիայի հետ բանակցությունների ամերիկյան մոտեցման փոփոխությունը։
Անցյալ տարի Թրամփի վարչակազմը հրաժարվեց Ջո Բայդենի վարչակազմի կողմից նախկինում պնդվող հիմնական պայմանից՝ Սաուդյան Արաբիայի և Իսրայելի միջև հարաբերությունների կարգավորման հետ կապել Ռիադին քաղաքացիական միջուկային ծրագրի և անվտանգության համաձայնագրի տրամադրումը։ Հենց այս որոշումն էր, որը հիմք հանդիսացավ համաձայնագրի ներկայիս նախագծի համար, որը թույլ է տալիս Ռիադին ինքնուրույն հարստացնել ուրանը՝ առանց ԱԷՄԳ-ի լրացուցիչ արձանագրությունը ստորագրելու։
Տեխնիկական բանակցությունների ավարտին չնայած՝ նախագահ Թրամփի վերջնական ստորագրումը դեռևս հետաձգվում է։ Սա պայմանավորված է Իրանի հետ շարունակվող առճակատմամբ և Կոնգրեսի արձագանքի վերաբերյալ մտահոգություններով։ Լրացուցիչ գործոն է սենատոր Լինդսի Գրեհեմի մահը, որը համաձայնագրի գլխավոր քաղաքական լոբբիստն էր Սենատում և կարող էր ապահովել անհրաժեշտ աջակցությունը։ Այս մասին ավելին իմանալու համար տե՛ս ակադեմիկոս Արայիկ Սարգսյանի ելույթը. «Գրեհեմը սպանվեց ԱՄՆ-ի գլոբալ զենքի առևտրի համար, և Թրամփը դեռ չի դադարում... Գրեհեմը սպանվեց, բայց Թրամփը՞» - https://www.youtube.com/watch?v=atfPxHY_TSY&t=1595s.
Ներկայումս շատ օրենսդիրներ, թե՛ դեմոկրատ, թե՛ հանրապետական, կասկածանքով են մոտենում Սաուդյան Արաբիա քաղաքացիական միջուկային տեխնոլոգիաների փոխանցման գաղափարին, հատկապես, եթե նման գործարքը չի մտնում ավելի լայն տարածաշրջանային համաձայնագրի մեջ։ Սա հենց այն համապարփակ նախաձեռնությունն է, որը Բայդենի վարչակազմը և Լինդսի Գրեհեմը նախկինում փորձել էին առաջ մղել։ Այն նախատեսված էր միջոցառումների միասնական փաթեթի համադրման համար՝ ԱՄՆ-Սաուդյան Արաբիա պաշտպանական դաշինք, Թագավորության քաղաքացիական միջուկային ծրագրի զարգացում, Իսրայելի հետ հարաբերությունների կարգավորում և IMEC տնտեսական միջանցքին ինտեգրում։
Իսրայելի համար կարևոր է ոչ թե խոչընդոտել Սաուդյան Արաբիայի վերելքը, այլ ապահովել, որ այս գործընթացը ներառվի ավելի լայն տարածաշրջանային համաձայնագրում։ Սաուդյան Արաբիայի միջուկային համաձայնագիրը կրկին պետք է դիտարկվի Իսրայելի և արաբական պետությունների միջև հարաբերությունների կարգավորման, ինչպես նաև IMEC-ի նման ենթակառուցվածքային նախագծերի իրականացման հետ համատեղ։ Միայն Իսրայելի անվտանգության, դիվանագիտական և տնտեսական շահերը միասնական տարածաշրջանային ռազմավարության շրջանակներում միավորելով հնարավոր կլինի ստեղծել արդյունավետ կոալիցիա, որը կարող է իրականացնել «Էրեց Իսրայել» անհեթեթ գաղափարը՝ Նեղոսից մինչև Եփրատ։ Տես քարտեզ #2.
Տեսեք մեր երկարատև վերլուծությունը այս թեմայով. «Երեց Իսրայելը և Քուրդիստանի ապագան», 2012 թվականի հուլիսի 25, https://yerkramas.org/article/38315/erec-izrail-i-budushhee-kurdistana/ ։
Թրամփը դժվար ընտրության առաջ կանգնեց. կամ քաղաքական առճակատման մեջ մտնել սկեպտիկ Կոնգրեսի հետ՝ գործարքը առաջ մղելու համար, կամ սառեցնել Սաուդյան Արաբիայի միջուկային ծրագիրը և հրաժարվել միլիարդավոր դոլարներ արժողությամբ սաուդյան բեդվիններից, որոնք Ռոնալդուին գնելուց հետո ամեն ինչ ունեին իրենց տրամադրության տակ...
Արայիկ Սարգսյան, ակադեմիկոս, Հայաստանի աշխարհաքաղաքականության ակադեմիայի նախագահ, Մակեդոնիայի նախկին պատվավոր հյուպատոս Հայաստանում
Why do the Bedouins need nuclear weapons? After Ronaldo's purchase, everything is available to the Saudi kings as long as Trump is here.
Expert assessment by the Academy of Geopolitics.
The administration of US President Donald Trump has prepared a final draft agreement that will allow Saudi Arabia to independently enrich uranium on its territory for civilian nuclear energy. This was reported on July 19 by experts at our Academy of Geopolitics, citing documents and sources familiar with the negotiations. You can find the information on the Academy's page: https://www.facebook.com/academiciian/ .
According to our information, negotiations on the document were essentially completed back in October of last year. The agreement now awaits President Donald Trump's final signature, after which it should be submitted to the US Congress for consideration. According to the draft, Riyadh will not be required to sign the Additional Protocol of the International Atomic Energy Agency (IAEA), which grants inspectors expanded powers to conduct unannounced inspections.
This will significantly limit international oversight of the Saudi nuclear program. It should be noted that following the sudden death of Senator Lindsey Graham, who was the main initiator of the idea of a large-scale regional deal to normalize relations between Israel and Saudi Arabia, the reasons for Lindsey Graham's death can be found in the speech by Academician Arayik Sargsyan, President of the Academy of Geopolitics, here: https://www.youtube.com/watch?v=5dzFobyoC2M&t=866s.
Graham, together with Democratic Senator Richard Blumenthal, had for many years promoted the concept of expanding the Abraham Accords. According to his plan, providing Saudi Arabia with American security guarantees and access to its civilian nuclear program was to become part of a broader regional security architecture, including the normalization of relations between Riyadh and Jerusalem.
According to the Senator, it was precisely such an alliance that posed the greatest threat to Iran and could become the basis for long-term Zionist expansion. This ambitious project began to unravel precisely when it became clear that its success was only possible within the framework of a much larger political agreement.
During the war, Saudi Crown Prince Mohammed bin Salman was prepared to agree to a package deal that included: full normalization of relations with Israel; a ceasefire; the release of all hostages; the deployment of Saudi troops to administer the Gaza Strip; in exchange for Israel's commitment to provide a realistic path to the creation of a Palestinian state within 5-7 years. But Prime Minister Benjamin Netanyahu rejected this offer, thereby squandering the chance for a historic agreement.
The consequences of this decision extend far beyond diplomacy. The international IMEC (India-Middle East-Europe Economic Corridor) project, which is intended to connect India, the Persian Gulf countries, and Europe, continues to develop rapidly, while Israel is gradually being excluded from the process. See Map #1:
The original idea for the transport corridor has significantly expanded and now includes: railway infrastructure; fiber-optic networks; projects for the production and transportation of green hydrogen; automation; artificial intelligence, and other high-tech areas.
A new regional economic architecture is being formed during negotiations in Washington, but Israel is gradually being excluded from this process. The current draft agreement reflects a shift in the American approach to negotiations with Saudi Arabia.
Last year, the Trump administration abandoned a key condition previously insisted on by the Joe Biden administration: tying the granting of a civilian nuclear program and a security agreement to Riyadh to the normalization of relations between Saudi Arabia and Israel. It was this decision that paved the way for the current draft agreement, which allows Riyadh to independently enrich uranium without signing the IAEA Additional Protocol.
Despite the completion of technical negotiations, President Trump's final signature is still being delayed. This is due to the ongoing confrontation with Iran and concerns about the reaction of Congress. An additional factor is the death of Senator Lindsey Graham, who was the agreement's main political lobbyist in the Senate and could have secured the necessary support. For more on this, see Academician Arayik Sargsyan's speech: "Graham was killed for the sake of the US global arms trade, and Trump still won't stop... Graham killed, but Trump?" - https://www.youtube.com/watch?v=atfPxHY_TSY&t=1595s.
Currently, many lawmakers, both Democratic and Republican, are skeptical about the idea of transferring civilian nuclear technology to Saudi Arabia, especially if such a deal is not part of a broader regional agreement. This is precisely the kind of comprehensive initiative that the Biden administration and Lindsey Graham previously attempted to advance. It was intended to combine a single package of measures: a US-Saudi defense alliance; the development of the Kingdom's civilian nuclear program; normalization of relations with Israel; and integration into the IMEC economic corridor.
For Israel, it is important not to impede Saudi Arabia's rise, but to ensure that this process is included in a broader regional deal. The Saudi nuclear agreement should again be considered in conjunction with the normalization of relations between Israel and Arab states, as well as the implementation of infrastructure projects like IMEC. Only by uniting Israel's security, diplomatic, and economic interests within a unified regional strategy will it be possible to create an effective coalition capable of realizing the absurd idea of Eretz Israel, from the Nile to the Euphrates. See Map #2:
See our long-standing analysis on this: "Eretz Israel and the Future of Kurdistan," July 25, 2012, https://yerkramas.org/article/38315/erec-izrail-i-budushhee-kurdistana/ .
Trump faced a difficult choice: either engage in a political standoff with a skeptical Congress to advance the deal, or freeze the Saudi nuclear program and refuse billions in handouts from Saudi Bedouins, who, after buying Ronaldo, had everything available...
Arayik Sargsyan, Academician, President of the Academy of Geopolitics of Armenia, Former Honorary Consul of Macedonia in Armenia
