В вопросе Армении Кремль стреляет себе в ногу

Много лет назад, еще до того, как я поступил на дипломатическую службу в Македонии, работая вице-президентом Российской академии геополитики, я предсказал геополитические последствия политики Кремля в Закавказье (интервью 2012 года). Потеряв Армению, Россия потеряет весь Южный и Северный Кавказ — вплоть до Татарстана и Башкирии (см. интервью информационному агентству REGNUM).

В результате недальновидной политики Кремля Ереван оказался в ловушке геополитических планов MI6 в отношении Северного Турана. Жёсткое, порой карательное и стратегически недальновидное поведение Москвы по отношению к Армении в последние годы не только не вернуло Армению в сферу российского геополитического влияния, но и способствует формированию среды, в которой нелегитимное правительство Армении все больше зависит от других внешних центров. Так, 29 мая лидеры России, Беларуси, Казахстана и Кыргызстана приняли довольно резкое заявление в отношении Армении, потребовав прояснить выбор между ЕС и ЕАЭС и изучить последствия возможной приостановки действия договора ЕАЭС для Армении.

На первый взгляд, кажется, что Москва обеспечила необходимую сплоченность ЕАЭС в вопросе Армении. Однако события, произошедшие после выборов в Народное Собрание Армении 7 июня, дают основания для как минимум оговорок по этому вопросу.

Особого внимания заслуживает последующее поведение двух тюркоязычных государств, присоединившихся к заявлению от 29 мая, Казахстана и Кыргызстана, что подробно обсуждалось в моём интервью здесь.

Еще 1 июня, всего через три дня после заявления, президент Казахстана Токаев пожелал Пашиняну успехов на предстоящих выборах, а после выборов и Токаев, и президент Кыргызстана Жапаров поздравили его с сохранением власти. Тут уместно напомнить, что благодаря решению г-на Токаева премьер-министр Армении Никол Пашинян стал национальным героем Казахстана в 2025 году (подробнее см. на странице Академии).

За этим последовали более примечательные события. В частности, Пашиняна с переизбранием на пост премьер-министра поздравили лидеры Турции и Узбекистана, а позже и президент Туркменистана.

Было бы слишком упрощённо объяснять эту последовательность лишь формальной вежливостью. Очевидно, что Турция последовательно расширяет геополитические планы МИ-6 по Нор-Туре, бывшей пантурецкой сети. Очевидно, что Турция последовательно расширяет свое политическое и экономическое влияние в Центральной Азии, а эти государства, в свою очередь, заинтересованы в развитии коммуникационной оси Каспийское море — Южный Кавказ — Турция и снижении зависимости от России.

В этом контексте нынешнее правительство Армении ценно для них и нуждается в «защите». Выход из-под российского влияния — это еще не обретение суверенитета, если в результате страна просто окажется под влиянием очередного геополитического проекта (подробности см. здесь, в моём выступлении «Позорный побег основателя ТРИПП, г-на Трампа, из Турции. Бывший президент Грузии Михаил Саакашвили, спрятавшийся в контейнере с едой. Бидзина Иванишвили, якобы готовящий официальное признание Абхазии и Цхинвальской области независимыми государствами, Путин помиловал Пашиняна, армянские товары могут продаваться в России без ограничений).

Похоже, эта ситуация также обсуждалось несколько дней назад новоизбранным спикером Национального собрания Республики Армения (который, кстати, учился и проходил стажировку в Англии и Турции) с британским послом Коулом в Ереване (см. об этом).

Напротив, правительство с серьёзными внутренними проблемами легитимности, нуждающееся во внешней поддержке и постоянно идущее на уступки в региональной политике, может стать очень удобным звеном в более крупном геополитическом проекте, строящемся другими.

Вот здесь и кроется парадокс геополитической недальновидности России — Кремль сам себе стреляет в ногу. Иными словами, давление, оказываемое с целью сохранения собственного влияния, в конечном итоге может ускорить тот самый процесс, которого Россия пытается избежать.

Вернёмся к заявлению от 29 мая. Одно дело, когда Казахстан и Кыргызстан договорились изучить последствия возможной приостановки действия договора ЕАЭС для Армении, и совсем другое — взять на себя политическую ответственность за его практическую реализацию в декабре. По этой теме мы недавно провели консультации от имени Академии геополитики с нашими центральноазиатскими коллегами.

Более того, ключевые решения на высшем уровне ЕАЭС требуют консенсуса. Поэтому желание России пока не является решением ЕАЭС. Казахстан вряд ли будет заинтересован в прецеденте, когда государство-член ЕАЭС наказывается за свою внешнеполитическую ориентацию в рамках экономической интеграции. Такой механизм может стать проблемой завтра для стран, проводящих многовекторную политику. Поэтому вполне возможно, что резкое заявление 29 мая было не прелюдией к будущему решению, а пиком возможностей России.

Демонстративная активность лидеров тюркоязычных государств после 7 июня также может быть довольно тонким сигналом Москве о том, что стремление России к решению армянского вопроса пока не является общим делом и не является придатком российской внешней политики, о чём я говорил в интервью здесь. Политика Кремля в Армении ведёт к установлению турецкого, англосаксонского доминирования. Они уже вынуждают Российский железнодорожный консорциум (РЖД) покинуть Ереван…

Араик Саргсян, академик, президент Армянской академии геополитики, бывший почетный консул Македонии в Армении

Կրեմլի կրակոցը իր իսկ ոտքին․

Հայացք Երեվանից․

Տարիներ առաջ, երբ դեռ չէի անցել դիվանագիտական ծառայության Մակեդոնիայում, Ռուսաստանի Աշխարհաքաղաքական Ակադեմիայի փոխնախագահ աշխատած ժամանակ կանխատեսել էի Անդրկովկասում Կրեմլի աշխարհաքաղաքական բացթողումները, տե՛ս հարցազրույցը, 2012 թ ․ Потеряв Армению, Россия потеряет весь Южный и Северный Кавказ - до Татарстана и Башкирии: Араик Саркисян - ИА REGNUM . https://regnum.ru/news/1350175?ysclid=mswtvyg4ip703914119 .

 Կրեմլի անհեռատես քաղաքականության հետևանքով Երեվանը հայտնվել է MI6–ի Նոր–Թուրան աշխարհաքաղաքական պլանների թակարդում․ Հայաստանի նկատմամբ Մոսկվայի վերջին տարիների կոշտ, երբեմն պատժիչ և ռազմավարական առումով անհեռատես վարքագիծը ոչ միայն չի վերադարձրել Հայաստանը ռուսական աշխարհաքաղաքական ազդեցության Խորհրդային Միության դաշտ, այլև նպաստում է այնպիսի միջավայրի ձևավորմանը, որտեղ Հայաստանի ոչ լիգիտիմ իշխանությունը գնալով ավելի մեծ կախվածության մեջ է հայտնվում այլ արտաքին կենտրոններից։ Այսպես, մայիսի 29-ին Ռուսաստանի, Բելառուսի, Ղազախստանի և Ղրղզստանի ղեկավարները Հայաստանի վերաբերյալ ընդունեցին բավական կոշտ հայտարարություն՝ պահանջելով հստակեցնել ԵՄ–ԵԱՏՄ ընտրությունը և ուսումնասիրել Հայաստանի նկատմամբ ԵԱՏՄ պայմանագրի գործողության հնարավոր կասեցման հետևանքները, տե՛ս Նկար № 1․ https://www.gazeta.uz/ru/2026/05/30/armenia/ ․

Առաջին հայացքից թվում էր, թե Մոսկվան Հայաստանի հարցում արդեն ապահովել է ԵԱՏՄ անհրաժեշտ համախմբվածությունը։ Սակայն հունիսի 7 ՀՀ ԱԺ ընտրություններից հետո տեղի ունեցած զարգացումները հիմք են տալիս այդ հարցում առնվազն վերապահումներ ունենալ։

Հատկապես ուշագրավ է մայիսի 29-ի հայտարարությանը միացած երկու թուրքալեզու պետությունների՝ Ղազախստանի և Ղրղզստանի հետագա վարքագիծը, որի մասին մանրամասնել է Ակադեմիկոս Արայիկ Սարգսյան իր հարցազրույցում՝ այստեղ․ https://www.1lurer.am/hy/tv_program/bachartaknikolay0303 .

Դեռ հունիսի 1-ին՝ հայտարարությունից ընդամենը երեք օր անց, Ղազախստանի նախագահ Տոկաևը Փաշինյանին հաջողություն մաղթեց առաջիկա ընտրություններում, իսկ ընտրություններից հետո և՛ Տոկաևը, և՛ Ղրղզստանի նախագահ Ժապարովը շնորհավորեցին նրան իշխանությունը պահպանելու կապակցությամբ, տեղին է հիշացնել որ պարոն Տոկաեվի որոշմամբ 2025 թ Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը դարձել է Ղազախստանի ազգային հերոս․․․, տե՛ս այդ մասին Ակադեմիայի էջում՝ https://www.facebook.com/academiciian/ .

Դրան հաջորդեց ավելի լայն և ուշագրավ պատկեր։ Մասնավորապես, Փաշինյանին շնորհավորեցին Թուրքիայի և Ուզբեկստանի ղեկավարները, իսկ հետագայում՝ վարչապետի պաշտոնում վերընտրվելու կապակցությամբ նաև Թուրքմենստանի նախագահը։

Այս հաջորդականությունը միայն արարողակարգային քաղաքավարությամբ բացատրելը չափազանց պարզունակ կլիներ։ Ակնհայտ է, որ Թուրքիան հետևողականորեն ընդլայնում է.

MI6–ի Նոր–Թուրան՝ նախկին Պան–թուրքական, աշխարհաքաղաքական պլանները․

Բացահայտ է, որ Թուրքիան հետևողականորեն ընդլայնում է իր քաղաքական և տնտեսական ազդեցությունը Կենտրոնական Ասիայում, իսկ այդ պետություններն իրենց հերթին շահագրգռված են Կասպից ծով–Հարավային Կովկաս–Թուրքիա հաղորդակցային առանցքի զարգացմամբ և Ռուսաստանի նկատմամբ կախվածության նվազեցմամբ։

Այս համատեքստում Հայաստանի գործող իշխանությունը նրանց համար արժեքավոր է և "պաշտպանության" կարիք ունի․ Ռուսական ազդեցությունից դուրս գալը դեռևս ինքնիշխանություն ձեռք բերել չէ, եթե դրա արդյունքում երկիրը պարզապես հայտնվում է մեկ այլ աշխարհաքաղաքական նախագծի ազդեցության ներքո, մանրամասները այստե՛ղ, Ակադեմիկոս Արայիկ Սարգսյանի ելույթում՝ ․ « ԹՐԻՊՊ–ի հիմնադիր պարոն Թրամփի խայտառակ փախուստը Թուրքիայից․ սննդի բեռնարկղի՝ կոնտեյների մեջ թաքնված, Վրաստանի նախկին նախագահ Միխեիլ Սաակաշվիլի: Բիձինա Իվանիշվիլին, իբր, պատրաստում է Աբխազիայի և Ցխինվալի տարածաշրջանի պաշտոնական ճանաչումը որպես անկախ պետություններ,Պուտինը ներել է Փաշինյանին, հայկական ապրանքները անարգել կարող են իրացվել Ռուսաստանում` https://www.youtube.com/live/tLi9_WbSLqc .

Կարծես այդ մասին էին նաև բանակցում 5 օր առաջ ՀՀ նորընտիր ԱԺ նախագահը (ի դեպ Անգլիայում եվ Թուրքիայում ուսանած եվ վերապատրաստված), Երեվանում Անգլիայի դեսպան Քոոլի հետ, տես նկար Թիվ 2–ը ․ https://www.facebook.com/britishembassyyerevan ․

Ընդհակառակը՝ ներքին լեգիտիմության լուրջ խնդիրներ ունեցող, արտաքին հենարանների կարիք զգացող և Հայաստանի տարածաշրջանային քաղաքականության մեջ շարունակական զիջումների գնացող իշխանությունը շատ հարմար օղակ կարող է դառնալ ուրիշների կողմից կառուցվող ավելի մեծ աշխարհաքաղաքական նախագծում։

Այստեղ է նաև Ռուսաստանի աշխարհաքաղաքական անհեռատեսության պարադոքսը։ Կրեմլի կրակոցը իր իսկ ոտքին․

Հայաստանի նկատմամբ Մոսկվայի վերջին տարիների կոշտ, երբեմն պատժիչ և ռազմավարական առումով անհեռատես վարքագիծը ոչ միայն չի վերադարձրել Հայաստանը ռուսական ազդեցության նախկին դաշտ, այլև նպաստել է այնպիսի միջավայրի ձևավորմանը, որտեղ Հայաստանի ոչ լիգիտիմ իշխանությունը գնալով ավելի մեծ կախվածության մեջ է հայտնվում այլ արտաքին կենտրոններից, որի մասին մանրամասնել է Ակադեմիկոս Արայիկ Սարգսյան իր հարցազրույցում՝ այստեղ․ https://www.youtube.com/watch?v=8X209m01hzM .

Այսինքն՝ սեփական ազդեցությունը պահպանելու նպատակով կիրառվող ճնշումը կարող է վերջնական արդյունքում արագացնել հենց այն գործընթացը, որից Ռուսաստանը փորձում է խուսափել։

Վերադառնալով մայիսի 29-ի հայտարարությանը։ Ղազախստանի և Ղրղզստանի համար մի բան էր համաձայնել ուսումնասիրել Հայաստանի նկատմամբ ԵԱՏՄ պայմանագրի գործողության հնարավոր կասեցման հետևանքները, և բոլորովին այլ բան կլինի դեկտեմբերին քաղաքական պատասխանատվություն ստանձնել դրա գործնական իրականացման համար, այդ թեմայով օրերս Աշխարհաքաղաքական Ակադեմիայի անունից խորհրդակցություններ ենք անցկացրել մեր Միջին–Ասիացի գործընկերների հետ, տե՛ս Նկար № 3, Ակադեմիկոսներ Գլազեվը, Սարգսյանը ԵԱՏՄ գիտական կենտրոնների ղեկավարների հետ․

Առավել ևս, որ ԵԱՏՄ բարձրագույն մակարդակի առանցքային որոշումները պահանջում են կոնսենսուս։ Հետևաբար Ռուսաստանի ցանկությունը դեռ ԵԱՏՄ որոշում չէ։ Ղազախստանն առավել ևս դժվար թե շահագրգռված լինի մի նախադեպով, երբ ԵԱՏՄ անդամ պետությունը տնտեսական ինտեգրման շրջանակներում պատժվում է իր արտաքին քաղաքական կողմնորոշման համար։ Նման մեխանիզմը վաղը կարող է խնդիր դառնալ հենց բազմավեկտոր քաղաքականություն վարող երկրների համար։ Այդ պատճառով հնարավոր է, որ մայիսի 29-ի կոշտ հայտարարությունը ոչ թե ապագա որոշման նախերգանքն էր, այլ Ռուսաստանի հնարավորությունների վերին կետը։

Հունիսի 7-ից հետո թուրքալեզու պետությունների ղեկավարների ցուցադրական ակտիվությունը կարող է լինել նաև բավական նուրբ ազդակ Մոսկվային, ըստ որի Հայաստանի հարցում ՌԴ ցանկությունը դեռևս ընդհանուր որոշում չէ, իսկ իրենք Ռուսաստանի արտաքին քաղաքականության կցորդը չեն, , որի մասին բացատրել է Աշխարհաքաղաքական Ակադեմիայի նախագահ Արայիկ Սարգսյան իր հարցազրույցում՝ այստեղ. https://www.youtube.com/watch?v=fI0FBhLPUug . Կրեմլի հակառուսական քաղաքականությունը Հայաստանում բերել է Թուրքիայի, անգլո–սաքսերի դոմինանտության հաստատմանը․ Պաշտոնական Երեվանից նրանք արդեն պարտադրում են դուրս վռնդել Ռուսական Երկաթուղային կոնսորցիումին, (РЖД)․․․Շարունակելի․

Արայիկ Սարգսյան, ակադեմիկոս, Հայաստանի աշխարհաքաղաքականության ակադեմիայի նախագահ, Մակեդոնիայի նախկին պատվավոր հյուպատոս Հայաստանում,

The Kremlin shooting itself in the foot.

A view from Yerevan.

Years ago, before I had entered the diplomatic service in Macedonia, while working as the Vice President of the Russian Academy of Geopolitics, I predicted the Kremlin’s geopolitical shortcomings in the Transcaucasus, see the interview, 2012. Having lost Armenia, Russia will lose the entire South and North Caucasus - up to Tatarstan and Bashkiria: Araik Sarkisyan - REGNUM News Agency. https://regnum.ru/news/1350175?ysclid=mswtvyg4ip703914119.

As a result of the Kremlin’s short-sighted policy, Yerevan has found itself trapped in MI6’s Nor-Turan geopolitical plans. Moscow’s harsh, sometimes punitive and strategically short-sighted behavior towards Armenia in recent years has not only not returned Armenia to the Soviet sphere of Russian geopolitical influence, but also contributes to the formation of an environment in which the illegitimate government of Armenia is increasingly dependent on other external centers. Thus, on May 29, the leaders of Russia, Belarus, Kazakhstan and Kyrgyzstan adopted a rather harsh statement on Armenia, demanding to clarify the EU-EAEU choice and to study the consequences of a possible suspension of the EAEU treaty for Armenia, see Figure № 1. https://www.gazeta.uz/ru/2026/05/30/armenia/ ․

At first glance, it seemed that Moscow had already ensured the necessary cohesion of the EAEU in the issue of Armenia. However, the developments that took place after the June 7 RA NA elections give grounds to have at least reservations on this issue.

Particularly noteworthy is the subsequent behavior of the two Turkic-speaking states that joined the May 29 statement, Kazakhstan and Kyrgyzstan, which were discussed in detail by Academician Arayik Sargsyan in his interview here: https://www.1lurer.am/hy/tv_program/bachartaknikolay0303 .

Back on June 1, just three days after the statement, Kazakh President Tokayev wished Pashinyan success in the upcoming elections, and after the elections, both Tokayev and Kyrgyz President Zhaparov congratulated him on retaining power. It is worth recalling that by Mr. Tokayev's decision, Armenian Prime Minister Nikol Pashinyan became a national hero of Kazakhstan in 2025..., see about it on the Academy's page: https://www.facebook.com/academiciian/ .

This was followed by a broader and more remarkable picture. In particular, Pashinyan was congratulated by the leaders of Turkey and Uzbekistan, and later by the President of Turkmenistan on his re-election as Prime Minister.

It would be too simplistic to explain this sequence only by ceremonial politeness. It is obvious that Turkey is consistently expanding

MI6’s Nor-Tura, the former Pan-Turkish, geopolitical plans.

It is obvious that Turkey is consistently expanding its political and economic influence in Central Asia, and these states, in turn, are interested in the development of the Caspian Sea-South Caucasus-Turkey communication axis and reducing dependence on Russia.

In this context, the current government of Armenia is valuable to them and needs “protection”. Getting out of Russian influence is not yet gaining sovereignty, if as a result the country simply finds itself under the influence of another geopolitical project, details are here, in the speech of Academician Arayik Sargsyan: ․ "The shameful escape of the founder of TRIPP, Mr. Trump, from Turkey. Former President of Georgia Mikheil Saakashvili, hidden in a food container. Bidzina Ivanishvili, allegedly preparing the official recognition of Abkhazia and the Tskhinvali region as independent states, Putin has pardoned Pashinyan, Armenian goods can be sold in Russia without restrictions: https://www.youtube.com/live/tLi9_WbSLqc .

It seems that this was also discussed 5 days ago by the newly elected Speaker of the National Assembly of the Republic of Armenia (who, by the way, studied and trained in England and Turkey) with the British Ambassador Cool in Yerevan, see picture No. 2 ․ https://www.facebook.com/britishembassyyerevan ․

On the contrary, a government with serious internal legitimacy problems, in need of external support, and making continuous concessions in Armenia’s regional policy can become a very convenient link in a larger geopolitical project being built by others.

Here is also the paradox of Russia’s geopolitical shortsightedness. The Kremlin shooting itself in the foot.

Moscow’s harsh, sometimes punitive, and strategically shortsighted behavior towards Armenia in recent years has not only not returned Armenia to the former sphere of Russian influence, but has also contributed to the formation of an environment where Armenia’s illegitimate government is increasingly dependent on other external centers, which Academician Arayik Sargsyan detailed in his interview here: https://www.youtube.com/watch?v=8X209m01hzM . In other words, the pressure applied in order to maintain its own influence may ultimately accelerate the very process that Russia is trying to avoid.

Returning to the statement of May 29. It was one thing for Kazakhstan and Kyrgyzstan to agree to study the consequences of a possible suspension of the EAEU treaty for Armenia, and it would be quite another to assume political responsibility for its practical implementation in December. On this topic, we recently held consultations on behalf of the Academy of Geopolitics with our Central Asian colleagues, see Figure № 3, Academicians Glazev, Sargsyan with the heads of EAEU scientific centers.

Moreover, key decisions at the highest level of the EAEU require consensus. Therefore, Russia’s desire is not yet an EAEU decision. Kazakhstan is especially unlikely to be interested in a precedent when an EAEU member state is punished for its foreign policy orientation within the framework of economic integration. Such a mechanism may become a problem tomorrow for countries pursuing a multi-vector policy. Therefore, it is possible that the harsh statement of May 29 was not a prelude to a future decision, but the peak of Russia's capabilities.

The demonstrative activity of the leaders of Turkic-speaking states after June 7 may also be a rather subtle signal to Moscow that Russia's desire in the Armenia issue is not yet a common decision, and they are not an appendage of Russia's foreign policy, which was explained by the President of the Geopolitical Academy Arayik Sargsyan in his interview here. https://www.youtube.com/watch?v=fI0FBhLPUug . The Kremlin's anti-Russian policy in Armenia has led to the establishment of Turkish, Anglo-Saxon dominance. They are already forcing the Russian Railways Consortium (РЖД) to be expelled from official Yerevan... To be continued.

Arayik Sargsyan, academician, president of the Armenian Academy of Geopolitics, former honorary consul of Macedonia in Armenia,

Kremlin kendi ayağına sıkıyor.

Erivan'dan bir bakış.

Yıllar önce, Makedonya'da diplomatik hizmete girmeden önce, Rus Jeopolitik Akademisi Başkan Yardımcısı olarak çalışırken, Kremlin'in Transkafkasya'daki jeopolitik eksikliklerini tahmin etmiştim (bkz. 2012 tarihli röportaj). Ermenistan'ı kaybeden Rusya, Tataristan ve Başkurtistan'a kadar tüm Güney ve Kuzey Kafkasya'yı kaybedecek: Araik Sarkisyan - REGNUM Haber Ajansı. https://regnum.ru/news/1350175?ysclid=mswtvyg4ip703914119 .

Kremlin'in kısa görüşlü politikası sonucunda Erivan, MI6'nın Nor-Turan jeopolitik planlarının tuzağına düştü. Moskova'nın son yıllarda Ermenistan'a karşı sergilediği sert, bazen cezalandırıcı ve stratejik olarak kısa görüşlü davranışları, Ermenistan'ı Rus jeopolitik etkisinin Sovyet alanına geri döndürmekle kalmamış, aynı zamanda Ermenistan'ın gayrimeşru hükümetinin giderek diğer dış merkezlere bağımlı hale geldiği bir ortamın oluşmasına da katkıda bulunmuştur. Bu nedenle, 29 Mayıs'ta Rusya, Belarus, Kazakistan ve Kırgızistan liderleri, Ermenistan hakkında oldukça sert bir bildiri yayınlayarak, AB-AEAEU tercihinin açıklığa kavuşturulmasını ve AEAEU anlaşmasının olası bir askıya alınmasının Ermenistan için sonuçlarının incelenmesini talep etmişlerdir (Şekil 1'e bakınız. https://www.gazeta.uz/ru/2026/05/30/armenia/ ․

İlk bakışta, Moskova'nın Ermenistan konusunda AEAEU'nun gerekli uyumunu zaten sağladığı görülüyordu. Ancak, 7 Haziran'daki Ermenistan Ulusal Meclisi seçimlerinden sonra yaşanan gelişmeler, bu konuda en azından çekinceler taşımamıza neden olmaktadır.

Özellikle dikkat çekici olan, 29 Mayıs bildirisini imzalayan iki Türkçe konuşan devlet olan Kazakistan ve Kırgızistan'ın daha sonraki davranışlarıdır; bu durum, Akademisyen Arayik Sargsyan'ın burada yer alan röportajında ayrıntılı olarak ele alınmıştır: https://www.1lurer.am/hy/tv_program/bachartaknikolay0303

1 Haziran'da, bildiriden sadece üç gün sonra, Kazakistan Cumhurbaşkanı Tokayev, Paşinyan'a yaklaşan seçimlerde başarılar diledi ve seçimlerden sonra hem Tokayev hem de Kırgızistan Cumhurbaşkanı Zeparov, iktidarda kalmasından dolayı onu tebrik etti. Sayın Tokayev'in kararıyla Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan'ın 2025 yılında Kazakistan'ın ulusal kahramanı ilan edildiğini hatırlatmakta fayda var... bununla ilgili daha fazla bilgi için Akademinin sayfasına bakın: https://www.facebook.com/academiciian/ .

Bunu daha geniş ve daha dikkat çekici bir tablo izledi. Özellikle, Paşinyan, Başbakan olarak yeniden seçilmesi nedeniyle Türkiye ve Özbekistan liderleri ve daha sonra Türkmenistan Cumhurbaşkanı tarafından tebrik edildi.

Bu sıralamayı sadece törensel nezaketle açıklamak çok basitleştirici olurdu. Türkiye'nin sürekli olarak

MI6'nın eski Pan-Türk olan Nor-Tura jeopolitik planlarını genişlettiği açıktır.

Türkiye'nin Orta Asya'daki siyasi ve ekonomik etkisini sürekli olarak genişlettiği ve bu devletlerin de Hazar Denizi-Güney Kafkasya-Türkiye iletişim ekseninin geliştirilmesi ve Rusya'ya bağımlılığın azaltılmasıyla ilgilendiği açıktır.

Bu bağlamda, Ermenistan'ın mevcut hükümeti onlar için değerlidir ve "korunmaya" ihtiyaç duymaktadır. Rus etkisinden kurtulmak, egemenlik kazanmak anlamına gelmez; eğer sonuç olarak ülke kendini başka bir jeopolitik projenin etkisi altında bulursa, ayrıntılar burada, Akademisyen Arayik Sargsyan'ın konuşmasında yer almaktadır: ․ "TRIPP'in kurucusu Bay Trump'ın Türkiye'den utanç verici kaçışı. Gürcistan'ın eski Cumhurbaşkanı Mikheil Saakashvili'nin bir yemek konteynerinde saklanması. Bidzina Ivanishvili'nin Abhazya ve Tskhinvali bölgesinin bağımsız devletler olarak resmi olarak tanınmasına hazırlık yaptığı iddiası, Putin'in Paşinyan'ı affetmesi, Ermeni mallarının Rusya'da kısıtlama olmaksızın satılabilmesi: https://www.youtube.com/live/tLi9_WbSLqc .

Görünüşe göre bu konu, 5 gün önce Ermenistan Cumhuriyeti Ulusal Meclisi'nin yeni seçilen Başkanı (ki bu arada İngiltere ve Türkiye'de eğitim görmüş) tarafından Erivan'daki İngiliz Büyükelçisi Cool ile de görüşülmüştü, bkz. 2 numaralı resim ․ https://www.facebook.com/britishembassyyerevan ․

Aksine, ciddi iç meşruiyet sorunları olan, dış desteğe ihtiyaç duyan ve Ermenistan'ın bölgesel politikasında sürekli tavizler veren bir hükümet, daha büyük bir jeopolitik projenin çok uygun bir halkası haline gelebilir." Başkaları tarafından inşa ediliyor.

Burada ayrıca Rusya'nın jeopolitik kısa görüşlülüğünün paradoksu da var. Kremlin kendi ayağına sıkıyor.

Moskova'nın son yıllarda Ermenistan'a karşı sert, bazen cezalandırıcı ve stratejik olarak kısa görüşlü davranışı, Ermenistan'ı eski Rus etki alanına geri döndürmekle kalmamış, aynı zamanda Ermenistan'ın gayrimeşru hükümetinin giderek diğer dış merkezlere bağımlı hale geldiği bir ortamın oluşmasına da katkıda bulunmuştur; bu durumu Akademisyen Arayik Sargsyan burada verdiği röportajda detaylı olarak anlatmıştır: https://www.youtube.com/watch?v=8X209m01hzM.

Başka bir deyişle, kendi etkisini korumak için uygulanan baskı, nihayetinde Rusya'nın kaçınmaya çalıştığı süreci hızlandırabilir.

29 Mayıs tarihli açıklamaya dönecek olursak, Kazakistan ve Kırgızistan'ın Avrasya Ekonomik Birliği (EAEU) anlaşmasının Ermenistan için olası bir askıya alınmasının sonuçlarını incelemeyi kabul etmesi bir şeydi, Aralık ayında bunun pratik uygulaması için siyasi sorumluluk üstlenmek ise bambaşka bir şey olurdu. Bu konuda, Jeopolitik Akademisi adına Orta Asya'daki meslektaşlarımızla yakın zamanda istişarelerde bulunduk (bkz. Şekil 3, Akademisyenler Glazev, Sargsyan ve EAEU bilim merkezlerinin başkanları).

Dahası, EAEU'nun en üst düzeyindeki kilit kararlar fikir birliği gerektirir. Bu nedenle, Rusya'nın isteği henüz bir EAEU kararı değildir. Kazakistan, özellikle bir EAEU üye devletinin ekonomik entegrasyon çerçevesinde dış politika yönelimi nedeniyle cezalandırılması durumunda emsal teşkil edecek bir durumla ilgilenmeyecektir. Bu tür bir mekanizma, çok yönlü bir politika izleyen ülkeler için yarın bir sorun haline gelebilir. Bu nedenle, 29 Mayıs'taki sert açıklamanın gelecekteki bir kararın habercisi değil, Rusya'nın yeteneklerinin zirvesi olması mümkündür.

7 Haziran'dan sonra Türk dili konuşan devletlerin liderlerinin gösteri faaliyetleri, Rusya'nın Ermenistan meselesindeki arzusunun henüz ortak bir karar olmadığı ve Rusya'nın dış politikasının bir uzantısı olmadığı yönünde Moskova'ya oldukça ince bir sinyal de olabilir; bu durum, Jeopolitik Akademi Başkanı Arayik Sargsyan'ın burada verdiği röportajda açıklanmıştır. https://www.youtube.com/watch?v=fI0FBhLPUug . Kremlin'in Ermenistan'daki Rus karşıtı politikası, Türk ve Anglo-Sakson egemenliğinin kurulmasına yol açmıştır. Zaten Rus Demiryolları Konsorsiyumu'nu (РЖД) resmi Erivan'dan çıkarmaya zorluyorlar... Devamı gelecek.

Arayik Sargsyan, akademisyen, Ermenistan Jeopolitik Akademisi Başkanı, Makedonya'nın Ermenistan'daki eski fahri konsolosu,

克里姆林宮搬起石頭砸自己的腳。

來自埃里溫的視角。

多年前，在我進入馬其頓外交部門工作之前，我曾擔任俄羅斯地緣政治學院副院長，那時我就預言了克里姆林宮在高加索地區的地緣政治缺陷（參見2012年的訪談）。在失去亞美尼亞後，俄羅斯將失去整個南高加索和北高加索地區——直至韃靼斯坦和巴什基爾共和國：阿拉伊克·薩爾基相——REGNUM通訊社。 https://regnum.ru/news/1350175?ysclid=mswtvyg4ip703914119

由於克里姆林宮目光短淺的政策，埃里溫發現自己陷入了英國軍情六處（MI6）的北圖蘭地緣政治計劃之中。近年來，莫斯科對亞美尼亞採取的強硬、有時甚至是懲罰性的、且戰略短視的行為，不僅沒有使亞美尼亞重回蘇聯時期俄羅斯的地緣政治影響範圍，反而助長了亞美尼亞非法政府日益依賴其他外部勢力的環境。因此，5月29日，俄羅斯、白俄羅斯、哈薩克和吉爾吉斯斯坦領導人就亞美尼亞問題發表了一份措辭強硬的聲明，要求歐盟和歐亞經濟聯盟明確各自的選擇，並研究暫停歐亞經濟聯盟條約可能對亞美尼亞造成的後果（見圖1）。 https://www.gazeta.uz/ru/2026/05/30/armenia/ .

乍一看，莫斯科似乎確保了歐亞經濟聯盟在亞美尼亞問題上的必要團結。然而，6月7日亞美尼亞國民議會選舉後的事態發展，至少讓人對這個問題抱持保留意見。

尤其值得注意的是，5月29日發表聯合聲明的兩個突厥語國家——哈薩克和吉爾吉斯斯坦——隨後的舉動。阿賴克·薩爾基相院士在其訪談中對此進行了詳細討論，訪談連結如下：https://www.1lurer.am/hy/tv_program/bachartaknikolay0303。

6月1日，也就是聯合聲明發表三天后，哈薩克總統託卡耶夫祝福帕希尼揚在即將到來的選舉中取得成功。選舉結束後，託卡耶夫和吉爾吉斯總統扎帕羅夫都祝賀帕希尼揚連任。值得一提的是，根據託卡耶夫先生的決定，亞美尼亞總理尼科爾·帕希尼揚將於2025年成為哈薩克斯坦的民族英雄……詳情請見學院主頁：https://www.facebook.com/academiciian/ 。

隨後出現了一幅更為廣泛和引人注目的畫面。特別是，帕希尼揚先後獲得了土耳其和烏茲別克領導人的祝賀，之後土庫曼總統也祝賀他再次當選總理。

僅用禮節性的客套來解釋這個過程未免過於簡單。顯而易見，土耳其正在不斷擴大其在中亞的政治和經濟影響力，而這些國家反過來也對發展里海-南高加索-土耳其軸心以及減少對俄羅斯的依賴感興趣。

在這種情況下，亞美尼亞現任政府對他們來說很有價值，需要「保護」。擺脫俄羅斯的影響並不意味著獲得主權，如果結果只是使該國發現自己處於另一個地緣政治計劃的影響之下，詳情請見阿拉伊克·薩爾基相院士的講話：… 「TRIPP創始人川普先生可恥地從土耳其逃脫。格魯吉亞前總統米哈伊爾·薩卡什維利藏身於食品集裝箱中。據稱，比齊納·伊万尼什維利正準備正式承認阿布哈茲和茨欣瓦利地區為獨立國家。普京赦免了帕希尼揚，亞美尼亞商品可以在俄羅斯不受限制地銷售： https://www.youtube.com/live/tLi9_WbSLqc .

似乎5天前，新當選的亞美尼亞共和國國民議會議長（順便一提，他曾在英國和土耳其學習和接受培訓）也與英國駐埃里溫大使庫爾討論過此事，見圖2。 https://www.facebook.com/britishembassyyerevan 。

相反，一個內部合法性存在嚴重問題、需要外部支持、並在亞美尼亞地區政策上不斷讓步的政府，可能會成為一個非常方便的紐帶。更大的地緣政治計劃正在由他人建構。

這也體現了俄羅斯地緣政治短視的弔詭：克里姆林宮搬石頭砸自己的腳。

近年來，莫斯科對亞美尼亞採取的強硬、有時甚至是懲罰性的、戰略上短視的行為，不僅沒有使亞美尼亞重回俄羅斯曾經的影響範圍，反而促成了亞美尼亞非法政府日益依賴其他外部中心的局面。阿賴克‧薩爾基相院士在他的訪談中對此進行了詳細闡述：https://www.youtube.com/watch?v=8X209m01hzM . 換言之，俄羅斯為維護自身影響力而施加的壓力，最終可能會加速其試圖避免的進程。

回到5月29日的聲明。哈薩克和吉爾吉斯同意研究暫停歐亞經濟聯盟條約對亞美尼亞可能造成的後果是一回事，承擔12月實際執行條約的政治責任則是另一回事。關於這個問題，我們近期代表地緣政治學院與中亞同行進行了磋商，參見圖3，格拉澤夫院士、薩爾基相院士與歐亞經濟聯盟各科研中心負責人合影。

此外，歐亞經濟聯盟最高層的關鍵決策需要共識。因此，俄羅斯的意願尚未成為歐亞經濟聯盟的決定。哈薩克尤其不希望出現這樣的先例：歐亞經濟聯盟成員國因其在經濟整合框架內的外交政策取向而受到懲罰。這種機制未來可能會為奉行多元化政策的國家帶來問題。因此，5月29日的強硬聲明可能並非未來決策的預兆，而是俄羅斯能力的巔峰

6月7日後突厥語國家領導人的示威活動，或許也是向莫斯科發出的微妙信號：俄羅斯在亞美尼亞問題上的意願尚未達成共識，他們並非俄羅斯外交政策的附屬品。地緣政治學院院長阿拉伊克·薩爾基相在接受採訪時對此進行了解釋（連結：https://www.youtube.com/watch?v=fI0FBhLPUug ）。克里姆林宮在亞美尼亞的反俄政策導致了土耳其和盎格魯-撒克遜勢力的主導地位。他們已經迫使俄羅斯鐵路公司（РЖД）被驅逐出埃里溫……未完待續。

阿賴克·薩爾基相，院士，亞美尼亞地緣政治學院院長，前馬其頓駐亞美尼亞名譽領事